نشریه علمی "پژوهش در پزشکی" با توجه به پیشرفت فناوریهای هوش مصنوعی و کاربرد روزافزون آنها در پژوهش و نگارش علمی، سیاست شفافی را برای استفاده از این ابزارها تدوین کرده است. این سیاست مطابق با آخرین توصیههایکمیته بینالمللی سردبیران نشریات پزشکی (ICMJE) ،کمیته اخلاق نشر (COPE)وراهنمای کشوری اخلاق در انتشار آثار پژوهشی علوم پزشکیوزارت بهداشت میباشد تعریف ابزارهای هوش مصنوعی منظور از ابزارهای هوش مصنوعی در این سیاست، هرگونه فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی مولد (Generative AI) از جملهمدلهای زبانی بزرگ (LLMs)مانند ChatGPT،رباتهای گفتگو (Chatbots)،ابزارهای تولید تصویرو سایر نرمافزارهای مشابه است که میتوانند در فرآیند تحقیق، تحلیل دادهها، نگارش یا ویرایش مقاله نقش داشته باشند. بخش اول: موضع نشریه در قبال نویسندگی هوش مصنوعی ابزارهای هوش مصنوعی نمیتوانند به عنوان نویسنده مقالات معرفی شوند.این سیاست بر اساس معیارهای نویسندگی ICMJE اتخاذ شده است که تصریح میکند نویسندگان باید بتوانند مسئولیت تمام جنبههای اثر را بپذیرند و از صحت، یکپارچگی و اصالت آن اطمینان حاصل کنند. هوش مصنوعی فاقد صلاحیت قانونی برای پذیرش این مسئولیتها بوده و نمیتواند:
مسئولیت صحت و دقت محتوای تولید شده را بپذیرد
در قبال تخلفات احتمالی (مانند سرقت علمی) پاسخگو باشد
حق کپیرایت یا مالکیت معنوی اثر را داشته باشد
رضایت آگاهانه برای انتشار ارائه دهد
بخش دوم: تعهدات نویسندگان در صورت استفاده از هوش مصنوعی ۱. افشای کامل و شفاف نویسندگانی که از ابزارهای هوش مصنوعی در هر مرحله از تحقیق یا نگارش مقاله استفاده میکنند، موظف هستند این موضوع را به صورت کامل و شفاف افشا کنند. این افشا باید شامل موارد زیر باشد:
نوع ابزار مورد استفاده:ذکر دقیق نام و نسخه ابزار هوش مصنوعی (مانند ChatGPT-۴، Copilot، و غیره(
نحوه استفاده:توضیح دقیق اینکه از ابزار در کدام بخشهای تحقیق یا نگارش استفاده شده است (تحلیل داده، ویرایش زبانی، ترجمه، تولید ایده و غیره(
تاریخ استفاده:ذکر تاریخ تقریبی استفاده از ابزار
۲. محل افشا اطلاعات مربوط به استفاده از هوش مصنوعی باید درسه محلدرج شود:
نامه همراه (Cover Letter):توضیح خلاصهای از نحوه استفاده از هوش مصنوعی در مقاله
بخش مواد و روشها (Methods):در صورتی که از هوش مصنوعی برای تحلیل دادهها یا تولید محتوا استفاده شده است، باید جزئیات کامل در این بخش ذکر شود
بخش سپاسگزاری (Acknowledgement):در صورت استفاده از هوش مصنوعی برای ویرایش زبانی یا بهبود نگارش، میتوان در این بخش اشاره کرد
۳. مسئولیت نهایی نویسندگان باید تأکید کنند کهمسئولیت کامل تمام محتوای مقاله، از جمله بخشهایی که با کمک هوش مصنوعی تولید شدهاند، بر عهده خود آنها است. نویسندگان موظفند:
محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی را به دقتبازبینی و ویرایشکنند
ازصحت و دقتاطلاعات و استنادهای تولید شده اطمینان حاصل کنند
منابع جعلی (Fake citations)که ممکن است هوش مصنوعی تولید کرده باشد را شناسایی و حذف کنند
از عدم وجودسرقت ادبیدر متون تولید شده توسط هوش مصنوعی اطمینان یابند
بخش سوم: محدودیتها و هشدارها ۱. استناددهی استفاده از محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی به عنوان منبع اصلیقابل قبول نیست. ابزارهای هوش مصنوعی ممکن است منابع جعلی (توهم هوش مصنوعی) تولید کنند که وجود خارجی ندارند. نویسندگان موظفند تمام استنادها را با منابع اصلی تطبیق دهند. ۲. محرمانگی نویسندگان نباید اطلاعات محرمانه، دادههای حساس پژوهشی، یا نسخههای اولیه مقالات را در ابزارهای هوش مصنوعی بارگذاری کنند، مگر اینکه از محرمانه بودن کامل آن اطمینان داشته باشند. بسیاری از ابزارهای هوش مصنوعی از دادههای ورودی برای آموزش مدلهای خود استفاده میکنند. ۳. سرقت علمی محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی ممکن است ناخواسته مشابه متون منتشر شده دیگر باشد. نویسندگان مسئول اطمینان از اصالت اثر و عدم سرقت علمی هستند بخش چهارم: مسئولیتهای داوران داوران محترم نشریه "پژوهش در پزشکی" موظف هستند:
برای حفظامانتداری و محرمانگی، به هیچوجه کل مقاله یا بخشهایی از آن را در ابزارهای هوش مصنوعی بارگذاری نکنند
در صورت تشخیص استفاده نامناسب از هوش مصنوعی در مقاله، موضوع را به سردبیر گزارش دهند
بخش پنجم: عواقب عدم افشا عدم افشای استفاده از هوش مصنوعی در مقالات، میتواند منجر به اقدامات زیر شود:
رد مقاله در مرحله بررسی اولیه
ابطال مقاله (Retraction) در صورت کشف پس از انتشار
درج نام نویسنده در لیست سیاه نشریه
گزارش تخلف به کمیته اخلاق پژوهش دانشگاه و مؤسسات محل فعالیت نویسندگان
بخش ششم: تطابق با دستورالعملهای بینالمللی این سیاست با توصیههایکمیته بینالمللی سردبیران نشریات پزشکی (ICMJE)-،کمیته اخلاق نشر (COPE) ، وراهنمای کشوری اخلاق در انتشار آثار پژوهشی علوم پزشکیوزارت بهداشتهماهنگی کامل دارد.