fa بررسی عوامل موثر بر زمان بقاء بیماران لوسمی حاد بعد از پیوند مغز استخوان با استفاده از مدل‌های چندحالتی نیمه مارکفی در بیمارستان شریعتی تهران بین رشته ای ( مدیریت آموزشی، تحقیقات آموزشی، آموزش پزشکی ) Interdisciplinary (Educational Management, Educational research, Statistics, Medical education پژوهشی Original <br> چکیده سابقه و هدف: مدل‌های چند حالتی، مهم‌ترین مدل ها برای توصیف روند پیشرفت یا پسرفت بیماری‌های مزمن و سرطان‌ها می-باشند. با توجه به اینکه تاکنون از این مدل‌ها در ایران استفاده نشده است، هدف از این تحقیق، تعیین عوامل موثر بر زمان بقاء بیماران لوسمی حاد بعد از پیوند مغز استخوان با استفاده از مدل‌های چند حالتی نیمه مارکفی می‌باشد. روش بررسی: در این تحقیق توصیفی از نوع طولی، 507 بیمار لوسمی که از سال 1373 تا 1387 در بیمارستان شریعتی تهران پیوند مغز استخوان شده بودند مورد بررسی قرار گرفتند. میانه زمان پیگیری حدود 5/1 سال بود. یک فرآیند تصادفی چهار حالته (حالت 1: پیوند مغز استخوان، حالت 2 : بروز عوارض پیوند، حالت 3 : نرمال شدن پلاکت ها (بهبودی نسبی) و حالت 4 : مرگ (حالت جاذب) تعریف گردید. توزیع وایبول برای زمان انتقال بین حالت‌ها، در نظر گرفته شد. داده ها با نرم افزار R آنالیز شدند. یافته‌ها: هر چه زمان سپری شدن از پیوند طولانی‌تر بود، احتمال بروز عوارض بعد از پیوند(cGVHD) بیشتر بود. همچنین، اثر برخی متغیرهای مستقل در طول زمان ثابت نبود. به عنون مثال، بعد از اینکه پلاکت بیماران به حد طبیعی رسید، احتمال مرگ بیماران سرطان خون لنفوسیت(ALL) حدود 15/2 برابر بیماران سرطان خون میلوئیدی AML)) بود. همچنین هرچه مدت زمان ماندن در حالت 1 بیشتر بود، مدت زمان ماندن در حالت 2 کاهش یافت (17/0-=r، 001/0>P). نتیجه‌گیری: وقتی‌که چند پی‌آمد وجود ‌دارد و متغیرهای مستقل وابسته به زمان هستند، استفاده از مدل‌های چندحالتی نیمه مارکفی توصیه می‌شود. واژگان کلیدی: مدل چند حالتی نیمه مارکفی، لوسمی حاد، عوامل پیش آگهی کننده Abstract Background: Semi-Markov multi-state models are very important to describe regression and progression in chronic diseases and cancers. Purpose of this research was to determine the prognostic factors for survival after acute leukemia using multi-state models. Materials and Methods: In this descriptive longitudinal research, a total of 507 acute leukemia patients (206 acute lymphocyte leukemia, (ALL), 301 acute myeloid leukemia (AML)) at Shariati Hospital, Tehran, Iran were selected. The median of follow up time was 1.5 year. A multi-state model with four states, (state 1: bone marrow transplantation, state 2: chronic graft verses host disease( cGvHD), state 3: platelet recovery, state 4: death, (absorb state) ) were defined. Weibull distribution was considered as transition time between states. Data was analyzed using R Ver 2.13 software. Results: With increasing sojourn time in state 1, hazard of cGVHD increased, the effects of some covariates were not constant during disease time for example after platelet recovery, death hazard of acute lymphoblastic leukemia patients was 2.15 times of acute myeloid leukemia patients. There was a negative correlation between sojourn time in state 1 and state 2(r = -0.17, P<0.001). Conclusion: Semi-Markov multi-state models are useful models to accommodate multiple events and time dependent covariates. Keywords: Semi-Markov multi-state models, Acute leukemia, Prognostic factors. واژگان کلیدی: مدل چند حالتی نیمه مارکفی، لوسمی حاد، عوامل پیش آگهی کننده. Keywords: Semi-Markov multi-state models, Acute leukemia, Prognostic factors 83 87 http://pejouhesh.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-643&slc_lang=fa&sid=1 Kourosh Sayehmiri کورش سایه میری 10031947532846006817 10031947532846006817 No Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran مرکز تحقیقات پیشگیری از آسیب های اجتماعی روانی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام Eshagh Almasi اسحاق الماسی 10031947532846006818 10031947532846006818 No Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran گروه آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ایلام Diana Sarokhani دیانا ساروخانی 10031947532846006819 10031947532846006819 No Department of Statistics, Ilam University, Ilam, Iran گروه کامپیوتر، دانشگاه ملایر Roohollah Sayehmir روح الله سایه میری : sayehmiri@razi.tums.ac.ir 10031947532846006820 10031947532846006820 Yes Department of Computer, Malayer University, Malayer, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام Kamran Alimoghadam کامران علی مقدم 10031947532846006821 10031947532846006821 No Students Rresearch Committee, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran مرکز تحقیقات هماتولوژی- انکولوژی و پیوند سلول های بنیادی، دانشگاه علوم پزشکی تهران Yasman Amini یاسمن امینی 10031947532846006822 10031947532846006822 No Hematology- Oncology and Stem Department of Anesthesiology, Loghman Hospital, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه بیهوشی، بیمارستان لقمان، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی Asghar Ashrafi Hafez اصغر اشرفی حافظ 10031947532846006823 10031947532846006823 No General Practitioner, Researcher, Proteomics Research Center, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran پزشک عمومی، پژوهشگر، مرکز تحقیقات پروتئومیکس، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی