other غلظت هورمونهای تیروئید، هیپوفیز و کورتیزول در هفته های پس از مصدومیت شیمیایی بین رشته ای ( مدیریت آموزشی، تحقیقات آموزشی، آموزش پزشکی ) Interdisciplinary (Educational Management, Educational research, Statistics, Medical education پژوهشی Original <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:b nazanin;">در بررسیهای قبلی مشاهده شد که در غلظت بعضی از هورمونهای سرم مصدومان شیمیایی تغییراتی به وجود آمده بود. در این نوشتار، سیر این تغییرات، در هفته های پس از تماس با بمب شیمیایی حاوی موستارد در ۱۳ رزمنده بررسی و با نتایج حاصله از ۳۴ مرد، به عنوان شاهد، مقایسه شده است. در هفته اول پس از مصدومیت، شاخصهای قسمت آزاد هورمونهای تیروئید کاهش یافته، غلظت ,</span><span dir="LTR">T_۳</span><span style="font-family:b nazanin;"> معکوس (</span><span dir="LTR">rT_۳</span><span style="font-family:b nazanin;">) افزایش پیدا کرد . غلظت </span><span dir="LTR">TSH</span><span style="font-family:b nazanin;"> سرم طبیعی بود ولی در دو نفر از سه رزمنده ای که بررسی شدند تزریق </span><span dir="LTR">TRH</span><span style="font-family:b nazanin;"> سبب افزایش </span><span dir="LTR">TSH</span><span style="font-family:b nazanin;"> تا حد طبیعی نشد. شاخص آزاد </span><span dir="LTR">T_۴</span><span style="font-family:b nazanin;"> سه هفته پیش از حادثه افزایش یافت ولی در هفته پنجم هنوز کاهش نشان میداد. شاخص آزاد </span><span dir="LTR">T_۳</span><span style="font-family:b nazanin;"> تا هفته پنجم کاهش قابل توجهی داشت. ,</span><span dir="LTR"> rT_۳</span><span style="font-family:b nazanin;"> بتدریج کاهش یافت. در غلظت نیروگلوبولین سرم مصدومان شیمیایی تغییری دیده نشد. غلظت کورتیزول و </span><span dir="LTR">ACTH</span><span style="font-family:b nazanin;"> سرم در هفته اول پس از مصدومیت افزایش یافت. </span><span dir="LTR">ACTH</span><span style="font-family:b nazanin;"> سرم تا هفته پنجم همچنان افزایش نشان میداد، ولی کورتیزول سرم به تدریج کاهش پیدا کرد و در هفته پنجم - نسبت به مقدار طبیعی - کاهش چشمگیری را نشان داد.</span><br> <span style="font-family:b nazanin;">این بررسی نشان می دهد که تمام با سلاحهای شیمیایی حاوی سولفورموستارد باعث میشود که هورمونهای تیروئید، کورتیزول و </span><span dir="LTR">ACTH</span><span style="font-family:b nazanin;"> دگرگونی پیدا کنند. بسیاری از این تغییرات با اختلالهای هورمونی که در سوختگیهای شدید دیده میشود، شباهت دارند. به نظر می رسد که سولفورموستارد سبب کاهش فعالیت غدد تیروئید و آدرنال می شود، در جنگ جهانی اول سولفورموستارد (خردل گوگردی) به عنوان سلاح شیمیایی مورد استفاده قرار گرفت و سبب مسمومیت تعداد زیادی از سربازان شد (۱) ولی مصرف آن تا دهه پیش متوقف گردید. خردل گوگردی می تواند از دو راه در بدن انسان ضایعه ایجاد کند. تماس ممکن است فقط یک بار با مقدار زیاد این ماده اتفاق افتد و باعث بروز علایم حاد شود - مانند مصدومیت در جریان جنگهایی که عوامل شیمیایی به کار برده می شوند (۲) ؛ و با تماس ماهیگیران با محفظه های حاوی خردل گوگردی که سالها قبل به دریا ریخته شده اند (۳). امکان دارد که تمام این ماده به طور مستمر باشد و عوارض مسمومیت مزمن ایجاد کند. این نوع عارضه در کارگران کارخانه های شیمیایی گزارش شده است که بیشتر از نوع عوارض نئوپلاستیک می باشد (۴). اثرات مختلف خردل گوگردی روی سیستمهای تنفسی، خونی، گوارشی و اثرات آن بر پوست، چشم و تغییرات ژنتیکی و سرطانزایی آن قبلا&quot; گزارش شده اند (۵-۷)، ولی اثرات آن بر سیستم آندوکرین تا دهه اخیر ناشناخته بود . البته اثر سایر عواملی که </span><span dir="LTR">Alkalating</span><span style="font-family:b nazanin;"> هستند و برای شیمی درمانی سرطانها به کار می روند در توقف اسپرماتوژنز (۸) و ایجاد نارسایی تخمدان (۹) گزارش شده ولی این اثرات در پی مصرف مکرر مجموعه ای از چند داروی شیمیایی بروز می کند.</span><br> <span style="font-family:b nazanin;">در جریان جنگ عراق علیه ایران، طبق گزارش متخصصانی که از طرف دبیر کل سازمان ملل مامور بررسی شده بودند، رژیم عراق از خردل گوگردی استفاده کرده بود (۱۰). در گزارش قبلی نشان دادیم که در رزمندگانی که با خردل گوگردی آسیب دیده بودند غلظت هورمونهای تیروئید و تستوسترون کاهش و غلظت </span><span dir="LTR">ACTH</span><span style="font-family:b nazanin;"> افزایش یافته بود (۱۱)، جهت پاسخ به این سئوال که سیر تغییرات هورمونی مصدومان چگونه است در تعدادی از آنان، هورمونها تا پنج هفته پس از تماس با خردل گوگردی اندازه گیری شدند .</span></span></div> &nbsp;<br> <span dir="LTR">ABSTRACT</span><br> <span dir="LTR">In order to evaluate time course of changes in serum concentration of thyroid hormones, cortisol and ACTH in patients exposed to chemical weapons containing sulfur mustard, we measured serum concentrations of hormones on the first, third and fifth week following injury in 13 soldiers and compared them to the results obtained from 34 control men. Free T4 and T3 indices were decreased and rT3, cortisol and ACTH were increased in the first wek following exposure. There was subnormal TSH response to TRH in 2 of 3 men tested. Except for an increase in FT 41 and decrease in TSH by the third week, and steady decline in serum cortisol. Serum concentrations of hormone were unchanged until the fifth week after injury. The decline in serum cortisol occurred despite a constant increase in serum ACTH. By the fifth week only 1 of 13 men bad serum cortisol levels > 10</span><span dir="LTR">&micro;</span><span dir="LTR">g/dl.</span><br> <span dir="LTR">We conclude that exposure to chemical warfare containing sulfur mustard results in alterations in serum concentrations of thyroid and adrenal hormones and ACTH, resembling changes seem in bum trauma. Some evidence of direct effects of mustard on endocrine glands exist.</span> 17 22 http://pejouhesh.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3655-185&slc_lang=other&sid=1 Fereydon Azizi فریدون عزیزی 100319475328460018638 100319475328460018638 Yes Shaheed Beheshti University of Medical Sciences,Iran. مرکز تحقیقات غدد درون ریز بیمارستان آیت الله طالقانی (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)،تهران،ایران. Masoud Amini مسعود امینی 100319475328460018639 100319475328460018639 No Shaheed Beheshti University of Medical Sciences,Iran. مرکز تحقیقات غدد درون ریز بیمارستان آیت الله طالقانی (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)،تهران،ایران. Parvin Arbab پروین ارباب 100319475328460018640 100319475328460018640 No Shaheed Beheshti University of Medical Sciences,Iran. مرکز تحقیقات غدد درون ریز بیمارستان آیت الله طالقانی (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)،تهران،ایران.